İzmir’in deprem gerçeğine ilişkin çalışmalar sürerken kent merkezini kapsayan yaklaşık 100 kilometrelik alanda 40 fay zonu mercek altına alındı. Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, tek bir fayın kırılması halinde İzmir ve çevresinde 7,2 büyüklüğüne kadar deprem üretilebileceğine dikkat çekti. Uzman, bunun bir deprem tahmini olmadığının da altını çizdi. İzmir’de olası deprem risklerinin belirlenmesine yönelik bilimsel çalışmalar yeni veriler ışığında devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Dokuz Eylül Üniversitesi koordinasyonunda sürdürülen Deprem Master Planı kapsamında fay hatları, zemin özellikleri, yapı stoku, altyapı ve afet sonrası senaryolar birlikte değerlendiriliyor. Çalışmalarda merkez olarak Konak ilçesi kabul edilirken, yaklaşık 100 kilometrelik yarıçap içerisindeki kara ve deniz alanları inceleniyor. Bu bölgede yaklaşık 40 fay zonunun bulunduğu belirtiliyor.
7,2 büyüklüğüne kadar deprem potansiyeli
İzmir Deprem Master Planı’nın jeoloji ve jeofizik çalışmalarını yürüten Prof. Dr. Hasan Sözbilir, bölgedeki fayların geçmişteki davranışlarının ve gelecekte üretebilecekleri olası deprem büyüklüklerinin araştırıldığını söyledi. Sözbilir, tek bir fayın kırılması halinde İzmir ve çevresinde meydana gelebilecek depremin 7,2 büyüklüğüne kadar ulaşabileceğini belirtti. Ancak uzman, bu değerlendirmenin belirli bir tarihte deprem yaşanacağı anlamına gelmediğini özellikle vurguladı.
Gözler dört kritik faya çevrildi
İzmir açısından yapılan önceki değerlendirmelerde Tuzla, Gülbahçe, Seferihisar ve İzmir fayları ön plana çıkarılmıştı. Bu fayların olası deprem üretme kapasiteleri ve kent merkezine olan yakınlıkları nedeniyle özel olarak incelendiği belirtiliyor. Özellikle İzmir Fayı’nın bazı bölümlerinin kent merkezine kadar uzanması, deprem riskinin yalnızca kırsal bölgelerle sınırlı olmadığını gösteren unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Tuzla Fayı yeniden gündemde
Bilimsel çalışmalar kapsamında dikkat çeken fayların başında Tuzla Fayı geliyor. Prof. Dr. Sözbilir’in değerlendirmelerine göre paleosismolojik araştırmalarda Tuzla Fayı’nın yaklaşık 2 bin yıllık aralıklarla büyük depremler ürettiğine ilişkin bulgular elde edildi. Fayın geçmişteki deprem davranışlarının araştırılması, İzmir’in deprem tehlikesinin belirlenmesi açısından önem taşıyor.
40 fay var ama risk her ilçede aynı değil
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri de İzmir çevresindeki yaklaşık 40 fay zonunun kentin tamamını aynı ölçüde tehdit etmediği. Bir depremin oluşturacağı hasarın yalnızca fayın varlığına değil; depremin büyüklüğüne ve derinliğine, fayın konumuna, zeminin özelliklerine ve yapıların dayanıklılığına bağlı olarak değişebileceği belirtiliyor. Bu nedenle ilçelerin deprem riskinin yalnızca bir faya olan uzaklık üzerinden değerlendirilmemesi gerekiyor.
118 bin yapı için inceleme
İzmir’in deprem hazırlığında fay araştırmalarının yanında yapı stoku da kritik başlıklardan biri. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yürüttüğü çalışmalar kapsamında Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 118 bin yapının envanterinin çıkarıldığı bildirildi. Böylece olası deprem senaryolarında hangi bölgelerin ve yapıların daha yüksek risk taşıyabileceğine ilişkin daha kapsamlı bir veri tabanı oluşturulması hedefleniyor.
Amaç depremi önceden bilmek değil, İzmir’i hazırlamak
Deprem Master Planı kapsamında yürütülen çalışmalar yalnızca fayların incelenmesiyle sınırlı değil. Zemin yapısından bina stokuna, altyapıdan afet yönetimine kadar çok sayıda başlık aynı çalışma kapsamında ele alınıyor. Ortaya çıkarılacak yol haritasıyla İzmir’in deprem öncesinde riskleri azaltması, deprem sırasında doğru müdahale kapasitesini güçlendirmesi ve afet sonrasında daha hızlı toparlanması amaçlanıyor.
Uzmanların verdiği mesaj ise dikkat çekici: İzmir için mesele “ne zaman deprem olacak?” sorusundan çok, olası büyük bir depreme kentin ne kadar hazır olduğu. 40 fay zonunun incelendiği ve yapı stokunun mercek altına alındığı çalışmalar, deprem gerçeğinin kent gündeminde kalmaya devam edeceğini gösteriyor.