Ameliyat Sonrası Erken Menopoz Kalp Riskini Artırabilir! Uzmanlardan Kritik Uyarı
2,6 milyondan fazla kadının verilerini kapsayan araştırma, 45 yaşından önce ameliyat veya tıbbi tedaviler nedeniyle menopoza giren kadınlarda kalp-damar hastalıkları riskinin artabileceğine işaret etti. Medicana International İzmir Hastanesi’nden Op. Dr. Gültekin Koçun, erken dönemde sağlık kontrollerinin ve kişiye özel tıbbi değerlendirmenin önemine dikkat çekti. Kadınlarda ameliyat veya bazı tıbbi tedaviler sonucunda ortaya çıkan erken menopoz, yalnızca hormonal değişimlerle sınırlı kalmayabilir. Östrojen seviyelerinin aniden düşmesiyle gelişebilen iyatrojenik menopozun kalp ve damar sağlığıyla ilişkisi, geniş kapsamlı bir bilimsel araştırmayla yeniden gündeme geldi.
JAMA Network Open dergisinde yayımlanan ve toplam 2 milyon 617 bin 942 kadının verilerini kapsayan araştırma, tıbbi müdahalelerle ortaya çıkan menopoz ile kardiyovasküler hastalıklar arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Araştırmada, özellikle 45 yaşından önce bu süreci yaşayan kadınlarda bazı kalp-damar sorunlarının görülme riskinin daha yüksek olabileceği bildirildi. Medicana International İzmir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Gültekin Koçun, araştırma sonuçlarını değerlendirerek erken menopoz yaşayan kadınlarda kalp sağlığının da yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
45 yaşından önce risk artışı dikkat çekti
Araştırmada, 45 yaşından önce cerrahi veya tıbbi nedenlerle menopoza giren kadınlarda bazı kardiyovasküler risklerin daha yüksek olduğu bildirildi. Uzman değerlendirmesine göre bu grupta:
Kardiyovasküler olay riski yüzde 25 daha yüksek
Koroner kalp hastalığı riski yüzde 48 daha yüksek
İnme riski yüzde 22 daha yüksek
Bu oranlar, araştırmada bildirilen göreli risk artışlarını ifade ediyor; tek başına bir kişinin hastalanma olasılığını göstermiyor. Bulgular ayrıca doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaktan ziyade, iyatrojenik menopoz ile kalp-damar hastalıkları arasındaki ilişkiye dikkat çekiyor.
Östrojen seviyelerinin aniden düşmesi neden önemli?
Doğal menopoz genellikle yıllara yayılan hormonal değişimlerle ilerlerken, iyatrojenik menopoz ameliyatlar veya bazı tedaviler sonucunda daha ani gelişebiliyor. Yumurtalıkların alınması, kemoterapi, radyoterapi ve hormon baskılayıcı tedaviler bu sürece neden olabilen uygulamalar arasında yer alıyor. Op. Dr. Gültekin Koçun, östrojenin damar sağlığında önemli işlevleri bulunduğunu belirterek hormon seviyelerindeki ani düşüşün kalp-damar sistemi açısından dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Koçun’a göre östrojenin damar fonksiyonları ve metabolik süreçler üzerindeki etkileri nedeniyle erken yaşta yaşanan hormonal değişimler, uzun vadeli sağlık takibinin önemini artırıyor.
“Mümkün olduğunda organ koruyucu yaklaşım değerlendirilmeli”
Cerrahi kararların hastanın mevcut durumu ve tedavi gereksinimleri doğrultusunda ele alınması gerektiğini belirten Koçun, özellikle iyi huylu hastalıklarda organ koruyucu seçeneklerin değerlendirilmesine dikkat çekti. Myom, polip, kist ve tedaviye yanıt vermeyen bazı kanamalar nedeniyle cerrahi gündeme geldiğinde rahim ve yumurtalıkların korunmasının tıbben mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Koçun, uygun hastalarda organ koruyucu yaklaşımların erken menopoz riskini önlemeye yardımcı olabileceğini belirtti. Ancak cerrahi yöntemin belirlenmesinde hastalığın niteliği, kanser riski ve kişinin genel sağlık durumu öncelik taşıyor. Bu nedenle organların korunup korunamayacağına ilişkin kararın hekim tarafından hastaya özel verilmesi gerekiyor.
Erken takip ve yaşam tarzı kalp sağlığı için önemli
İyatrojenik menopoz gelişen kadınlarda kalp-damar risklerinin değerlendirilmesinin geciktirilmemesi gerektiğini söyleyen Koçun, özellikle 45 yaş altındaki kadınların doktorlarıyla kişiselleştirilmiş bir takip planı oluşturmasını önerdi.
Koçun, uygun hastalarda hormon replasman tedavisinin kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Hormon tedavisinin herkes için uygun olmadığını, özellikle hormona duyarlı kanser öyküsü bulunan kişilerde kararın bireysel riskler gözetilerek verilmesi gerektiğini vurguladı. Uzman değerlendirmesine göre takip sürecinde tansiyon ölçümü, kan yağları ve açlık kan şekeri gibi değerlerin kontrol edilmesi de önem taşıyor. Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sigaradan uzak durma, kilo kontrolü ve stres yönetimi ise kalp sağlığını destekleyen yaşam tarzı adımları arasında bulunuyor.
Araştırmanın öne çıkardığı temel mesaj, ameliyat veya tıbbi tedaviler sonrasında erken menopoz yaşayan kadınlarda yalnızca hormonal değişimlerin değil, uzun vadeli kalp-damar sağlığının da dikkate alınması gerektiği.