Menemen’de 5 bin 11 konutluk TOKİ projesine yargı freni! Bilirkişi raporu sonrası kritik karar
İzmir’in Menemen ilçesinde yapılması planlanan 5 bin 11 konutluk TOKİ projesine ilişkin hukuk mücadelesinde önemli bir gelişme yaşandı. Proje için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu” kararının iptali istemiyle açılan davada mahkeme, bilirkişi raporunda ortaya konulan eksikliklerin ardından yürütmeyi durdurma kararı verdi. Kararın ardından köylüler, çevre örgütleri ve siyasi parti temsilcileri bir araya gelerek süreci değerlendirdi. Toplantıda konuşan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Menemen İlçe Başkanı İsmail Çelik, projenin mera alanları, bölgenin doğal yapısı ve kırsal yaşam üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti.
Bilirkişi raporunda hangi eksiklikler tespit edildi?
Menemen Doğa Mahallesi’nde hayata geçirilmesi planlanan proje, İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görülen dava kapsamında incelendi. Bilirkişi heyetinin değerlendirmesinde jeoloji, çevre, arkeoloji, biyoloji ve şehir planlaması alanlarında çeşitli eksiklikler tespit edildi. Raporda, proje alanının jeolojik ve hidrojeolojik özelliklerinin yeterince incelenmediği, bazı hava emisyonu hesaplarının mevzuattaki eşik değerleri aştığı ve 5 bin 11 konutun oluşturacağı trafik yükünün bilimsel ve teknik yöntemlerle yeterince ortaya konulmadığı belirtildi.
Dikkat çeken bir diğer başlık ise proje alanının yakınındaki Neonteikhos Antik Kenti oldu. Bilirkişi değerlendirmesinde, antik yerleşimin veya nekropol alanının proje sahasına kadar uzanabileceğine ilişkin güçlü bulgular bulunduğu, kültür varlıklarının korunması açısından eksiklikler yaşandığı ifade edildi. Flora ve fauna yönünden yapılan incelemelerde de yapılaşmanın habitat kaybına ve parçalanmasına yol açabileceği değerlendirmesine yer verildi. Bilirkişi heyeti, ziraat mühendisliği açısından olumlu görüş bildirirken diğer uzmanlık alanlarındaki değerlendirmelerde ÇED kararını uygun bulmadı.
İsmail Çelik: “Bu iş oldu bittiye getirildi”
Mahkeme kararının ardından gerçekleştirilen değerlendirme toplantısında konuşan TİP Menemen İlçe Başkanı İsmail Çelik, süreci muhtarlar ve çevre örgütleriyle birlikte takip ettiklerini söyledi. Projenin hazırlık aşamasında risklere ilişkin uyarıların dikkate alınmadığını savunan Çelik, konuyu milletvekili Ahmet Şık aracılığıyla soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdıklarını belirtti. Çelik, “Bugün mahkeme kararıyla anlıyoruz ki bunların hiçbirisi yapılmamış; yani bu iş oldu bittiye getirilmiş” sözleriyle sürece yönelik eleştirilerini dile getirdi.
“Meralar yok ediliyor, hayvancılık bitiriliyor”
Tarım ve mera alanlarının korunması gerektiğini vurgulayan Çelik, Menemen’deki proje sahasının köylüler tarafından hayvancılık amacıyla kullanıldığını söyledi. Türkiye’de mera alanlarının daraldığını savunan Çelik, meraların işlevini kaybetmesinin hayvancılık ve ekonomik koşullar üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ifade etti. Çelik, köylülerin kullandığı arazilerin konut yapılaşmasına açılmasını yanlış bir tercih olarak değerlendirdi.
“Konut yapılmasına değil, yanlış yer seçimine karşıyız”
Çelik, projeye yönelik itirazların vatandaşların barınma hakkına karşı çıkmak şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtti. İhtiyaç sahipleri için konut üretilmesine karşı olmadıklarını söyleyen Çelik, eleştirilerinin projenin yer seçimi ve bölgedeki doğal yaşam üzerindeki etkileriyle ilgili olduğunu savundu. İzmir’de konut projeleri için değerlendirilebilecek farklı alanlar bulunduğunu öne süren Çelik, dar gelirli vatandaşların barınma ihtiyacı karşılanırken başka yurttaşların geçim kaynaklarının zarar görmemesi gerektiğini ifade etti. Çelik, konut politikalarına ilişkin eleştirisini Mavişehir, Bostanlı ve Atakent örnekleri üzerinden dile getirerek, sosyal konutların nerede ve hangi koşullarda yapılacağının da önemli olduğunu vurguladı.
“Bu mesele bütün İzmir’i ilgilendiriyor”
Menemen’deki mücadelenin yalnızca bölge sakinleriyle sınırlı olmadığını belirten Çelik, doğal alanların korunması, hayvancılığın sürdürülebilmesi ve vatandaşların geçim koşullarının gözetilmesi gerektiğini söyledi. Çelik, “Bu iş sadece buradaki köylülerin meselesi değil; toplumun tamamının, insanların geçim, yaşama ve ekonomi meselesidir. O nedenle bu mesele sadece köylülerin değil, Menemen’in, hatta bütün İzmir’in meselesidir” ifadelerini kullandı.
Projenin geleceği yargı sürecine bağlı
Menemen’deki 5 bin 11 konutluk TOKİ projesine ilişkin yürütmeyi durdurma kararı, ÇED sürecinin hukuki açıdan yeniden değerlendirilmesini gündeme taşıdı. Bilirkişi raporunda sıralanan teknik, ekolojik ve arkeolojik eksiklikler davanın önemli başlıkları arasında yer alıyor. Yargı sürecinin nasıl sonuçlanacağı ve projenin geleceğine ilişkin hangi adımların atılacağı merak konusu. Bölgede konut ihtiyacı ile tarım alanlarının, meraların, doğal yaşamın ve kültürel mirasın korunması arasındaki denge tartışılmaya devam ediyor.